Hoopjes zand in het gazon!

Die hoopjes zand die nu in diverse droge gazons en hellingen te zien zijn laten worden veroorzaakt door de Grijze zandbij (Andrena vaga). Deze solitaire bij is een van de grotere solitaire bijen van Nederland en is te zien in het vroege voorjaar. De bij is een zogenaamde soortspecifieke specialist, ofwel op één geslacht van planten wordt gefoerageerd, te weten de vroegbloeiende wilgen (Salix sp.).

Mannetje Grijze zandbij

Links is een mannetje Grijze zandbij te zien. De mannetjes worden een aantal dagen eerder actief dan de vrouwtjes.
De bijen vliegen laag over de grond op zoek naar ene partner. De mannetjes sterven nadat ze gepaard hebben. 

Vrouwtje Grijze zandbij

Hieronder is een vrouwtje te zien met stuifmeel aan haar poten die ze in één van de 6-10 broedcellen zal opslaan met een eitje erbij. Die broedcellen kunnen tot 50 cm diep kunnen liggen.
De broedcellen worden afgesloten zodra er genoeg voedsel voor de larve bijeen verzameld is.


Er zijn een aantal parasieten van deze bijen. Te weten:
- de nest parasiet de Roodharige wespbij (Nomada lathburiana)
- de parasiet het zandbijwaaiertje (Stylops melittae), zie hiervoor het artikel Waaiertjes in je lijf.

Die hoopjes zand dus, zijn van de Grijze zandbij en er kunnen er wel 50 op een vierkante meter voorkomen. Solitaire bij!

Meer weten over wilde bijen van Nederland, bezoek dan wildebijen.nl.

Gerrit Hendriksen

Oren aan de boom

Judasoor (Auricularia auricula-judae)

De overlevering wil dat Judas Iskariot zich aan een vlier (Sambucus nigra) opgehangen had nadat hij Jezus had verraden. Zijn oor is daarbij voor altijd achter gebleven op de vlier. Nou ja niet alleen op vlier ook op andere (loof)houtsoorten, zoals hier op een boom waarvan ik in ieder geval weet dat het geen vlier is. De meeste inheemse bomen zijn me wel bekend, maar in de Douwel staan nogal wat exotische soorten.
Deze serie judasoren wilde ik al een hele tijd fotograferen, echter ze reageren nogal heftig op weerveranderingen. Na een droge periode blijven er slechts kleine verschrompelde exemplaren over. Nu na een paar dagen van vochtig weer zijn ze weer op hun mooist.

Gerrit Hendriksen

Kleine witte bloemetjes

Op de dag van mijn eerste Tjiftjaf (11 maart) wat aandacht voor de diverse kleine witte bloemetjes die nu overal te zien zijn. Stiekem zijn ze er al een paar weken, maar nu met de 'warme' lentedagen (tussen 10-15 graden) zijn ze massaal te zien op plekken die niet al te betreden zijn en wat zandig zijn.

Typische zandige groeiplaats op het zuiden van de Vroegeling

Ik heb het over de Vroegeling (Erophila verna) en over de Kleine veldkers (Cardamine hirsuta). Als je naar de respectievelijke verspreidingskaartjes kijkt dan is al te zien dat deze soorten overal voorkomen. Ze hebben meer gemeen, het zijn beide kruisbloemigen, wit en klein. Ze zijn uit elkaar te houden op basis van de volgende kenmerken:

Vroegeling

- Vroegeling heeft een rozet van spatelvormige gave bladeren
- Vroegeling heeft meestal een onbebladerede stengel
- Hauwtjes (de doosvrucht waar het zaad in zit) zijn afgeplat, eirond tot langwerpig

De Kleine veldkers (directe familie van de Pinksterbloem en wat betreft smaak (probeer het maar eens) gelijk aan de tuinkers) kan naast de Vroegeling gevonden worden. Het is ongeveer even groot maar:

Kleine veldkers

- heeft vaak een bebladerde stengel
- een rozet van bladeren die zijn opgedeeld in zogenaamde stengelbladslippen
- de hauwtjes zijn veel langer dan breed en steken eigenlijk altijd boven de nog bloeiende bloemen uit zoals ook goed te zien is in de hiernaast opgenomen foto.

Binnen dit biotoop (zandige randen langs stoep en straat) is het het mogelijk om nog een kers tegen te komen de Aziatisch veldkers. Deze nieuwkomer (voor het eerst in 2009 gemeld) lijkt erg op de Kleine veldkers en Bosveldkers. Die laatste is vooral in vochtige bossen aan te treffen. De Aziatische veldkers wordt vaak over het hoofd gezien en is te onderscheiden van de andere twee genoemde soorten door kale bovenkant van de bladeren en de afwezigheid van rozetbladen. Helaas geen foto van deze soort.

Vroegeling op de kade muur

Kleine veldkers op de kade muur

Meer lezen over de Vroegeling kan op Wikipedia.

Gerrit Hendriksen

6000+ plus fotos van 1 vierkante meter

Hoe mooi wil je het hebben? In je achtertuin meedoen aan een onderzoek naar het voorkomen van zoogdieren in Deventer. Op de najaarsbijeenkomst voor natuurvrijwilligers werd even kort gesproken over een onderzoek dat gaande was met cameravallen. Direct opgegeven natuurlijk en op 26 januari 2017 was het zover. Er werd een cameraval in onze tuin geïnstalleerd. Overigens op de dag dat een verslaggeefster van Trouw met de onderzoeker mee heeft gelopen. Dat laatste maakte het wel weer helemaal bijzonder. Zie hier het artikel erover.

De tuin is niet helemaal volgens de regelen der kunst aangelegd, althans de tegenwoordige kunst (met grind en tegels!!!). Je zou kunnen zeggen dat het een wilde tuin is met een hoop met takken en overal in de tuin nog de bladeren van afgelopen herfst. De camera stond gericht op die bewuste hoop met takken.

Bunzing op 30 januari 2017

Wat kun je verwachten in een tuin waarin een camera staat opgesteld die 10 foto's maakt bij een beweging van een object wat ook warmte afgeeft? Behalve de onvermijdelijke katten van de buurt (zeker 4 verschillende !!!!) ook merels, koolmees, vink en de muis die in de takkenhoop woont. De foto's van merel en muis zijn niet geteld, maar het zijn er veel.

Bunzing op 7 februari 2017

Dan op 30 januari om 5 uur in de ochtend, bij 3 graden een bunzing. Whoooh, dat was niet verwacht. 
Al hoewel, op 3 december 2013 had ik achter mijn tuin in het aansluitende parkje al eens een bunzing gezien, zie daarvoor de waarneming op waarneming.nl.

Een schim van een steenmarter op 20 februari 2017

Van mijn buurtgenoten weet ik dat er steenmarters rond rennen door de achtertuin (hun achtertuin). Echter ook door mijn achtertuin. Dat weet ik nu, zeker twee keer (mogelijk 3 keer) op de camera, alleen niet netjes geposeerd. Dat is dan weer jammer.
Zie ook deze foto.

Wat ook geweldig is, is dat door al die waarnemingen ook inzicht gekregen kan worden in de temperatuur over de dag heen (geen idee van de nauwkeurigheid van die camera, maar toch) en bijvoorbeeld de aanwezigheid van een sneeuwdek (van 7 februari tot 15 februari).

Naast de bunzing en de steenmarter is de meest opmerkelijke waarneming, of beter gezegd waarnemingen, die van een egel en wel 2 keer waaronder die nacht dat het -1 graden is!!!
Altijd gedacht dat egels voor redelijke lange tijd in winterslaap gaan, niet dus.

Net voordat de camera weer wordt opgehaald op 1 maart 2017 weer een bunzing en dat op die ene vierkante meter.

Al met al een bijzondere leuke serie aan foto's en een geweldig nieuw inzicht in mijn eigen achtertuin.

Gele trilzwam

In het kale bos valt de verschijning van de Gele trilzwam toch echt wel op, zeker als het een grauwe middag betreft en er nog geen bloemen aan het bloeien zijn (op de sneeuwklokjes na). Na een periode van relatief warm en vochtige weer zijn ze volop te zien op afgevallen/dode takken van loofhout. Tijdens droogte verschrompelt het vruchtlichaam tot een kraakbeenachtige, taaie en veel donkerder substantie.

Gele trilzwam (Tremella mesenterica) op een afgevallen tak van een eik

Meer informatie over deze soort is te vinden op waarneming.nl en verspreidingsatlas.

Gerrit Hendriksen

Bevers in Deventer

Beversporen aan een boom

Vorig jaar eind december stonden al twee artikelen in de Stentor over de komst van de bever. De zoekresultaten van zoekmachines leveren een leuk aantal artikelen over deze soort. Ook al heb je het in je achterhoofd, de verrassing is des te groter als je zelf sporen tegenkomt en nog verse ook. Tijdens een fietstochtje langs de Schipbeek was een boom in het water geval. Het geheel zag er vreemd uit, zo'n halve meter boven het water waren sporen te zien waardoor de boom was geveld. Even goed kijken en tot mijn verbazing zag ik dat de boom niet was omgegaan door een bijl maar als gevolg van bevertanden. De berichtgeving van afgelopen december flitste door mijn hoofd. Dat er bevers in de IJssel en in de mondingen van de rivier waren gezien a la. Zeker niet raar want bevers zijn met enige regelmaat gemeld in de IJssel, maar dit was toch zo'n 7 kilometer land inwaarts en niet in de Dortherbeek maar in de Schipbeek.
Herlezen van een van de artikelen in de Stentor is de bevestiging dat dit al bekend was. Citaat van 21-12-2016:"De bever is al langer terug in Deventer, onder meer in de Ossenwaard. Het dier is daarnaast actief in de Schipbeek. Tot ver voorbij Loo-Bathmen zijn sporen te vinden."
Bijgaande foto is ingestuurd als bewijs bij de waarneming voor waarneming.nl.

Gerrit Hendriksen

Telescopische griezel: Mussennekteek

Gisteren in mijn tuin gezien: Een zonnende Huismus, mannetje, die met een opgetild hoofd steeds over de linker schouder keek. Wat was hier aan de hand?

Ik zag door de telescoop een griezel: Een flinke grijze bloedzuigende teek hing vastgebeten aan de rechterkant van de nek van de vogel. Meer vogelzaad voeren zou niet helpen, misschien overleeft de vogel de winter niet ...